Endorfiny – hormony satysfakcji i dobrego samopoczucia

Endorfiny – hormony satysfakcji i dobrego samopoczucia
Zdjęcie: Ivan Ushakovskiy | Dreamstime
Victoria Mamaeva
Pharmaceutical Specialist

Endorfiny nazywane są też „hormonami szczęścia” i jest w tym dużo prawdy. Odpowiadają za dobre samopoczucie i euforię, a także zmniejszają ból. Co trzeba zrobić, aby organizm produkował więcej endorfin?

Czym są endorfiny?

Endorfiny to grupa hormonów peptydowych odpowiedzialnych za samozadowolenie i dobre samopoczucie.

Odkryto je w latach 70. ubiegłego wieku, a nazwa to skrót od tzw. morfiny endogenne, czyli opioidy wytwarzane przez organizm.

Odkryto wiele rodzajów endorfin, ale endorfiny alfa, beta i gamma są uważane za ważne dla ludzkiego organizmu, ponieważ działają najściślej na opioidy (takie jak morfina). Wytwarzane są w mózgu i rdzeniu kręgowym i wpływają na świadomość, stan emocjonalny i ból.

Wpływ na organizm

Endorfiny działają na organizm narkotycznie i przeciwbólowo.

Endorphins
Zdjęcie: Scienceanm | Dreamstime

Podobnie jak egzogenne opioidy (morfina, kodeina itp.), endorfiny przeciwdziałają receptorom opiatowym, zmniejszając tym samym odczuwanie bólu i zmniejszając poziom odczuwanego przez organizm stresu. Najbardziej aktywna jest endorfina, syntetyzowana przez przysadkę mózgową. Oprócz zmniejszania bólu, endorfiny mogą wywoływać uczucie euforii, satysfakcji i błogości.

Produkcja endorfin

Uwalnianie endorfin w organizmie ma miejsce przede wszystkim wtedy, gdy pojawia się ból lub stres. Działanie endorfin dostrzegają rodzące kobiety, które mimo ogromnego bólu podczas porodu niemal natychmiast o nim zapominają, trzymając w ramionach nowo narodzone dziecko. Jednak nie są to jedyne czynniki, które przyczyniają się do produkcji endorfin.
Humor to witamina długowieczności
Humor to witamina długowieczności

Ostatnio wiele mówi się o dobroczynnym działaniu aktywności fizycznej, która oprócz poprawy kondycji i pozbycia się nadwagi zwiększa wydzielanie endorfin. Niektórym wystarczą treningi o umiarkowanej intensywności, ale są osoby, które podczas długich i bardzo intensywnych ćwiczeń wydzielają zwiększoną ilość endorfin. Zjawisko to nazywane jest „euforią biegacza”.

Osoby, które biegają np. podczas maratonu, odczuwają mniejszy ból i są bardziej odporne na zmęczenie. Niektórzy badacze uważają, że jest to efekt placebo. Nie da się jednak zaprzeczyć, że aktywność fizyczna poprawia nastrój i samopoczucie. Kolejnym bodźcem wpływającym na produkcję endorfin jest seks.

Endorphins

Jeśli z jakiegoś powodu dana osoba nie może sobie pozwolić na aktywność fizyczną, istnieje możliwość pobudzenia produkcji endorfin poprzez dietę. Dobroczynne działanie dają między innymi pikantne potrawy doprawiane np. papryczką chilli. Za ostrość odpowiada kapsaicyna, a kontakt z nią wiąże się z uczuciem bólu. Wtedy organizm zaczyna produkować endorfiny, które mają złagodzić nieprzyjemne dolegliwości. Oczywiście pikantne potrawy należy spożywać z umiarem, szczególnie dla osób zmagających się ze zgagą i wrzodami żołądka.

Kolejnym pokarmem jest czekolada, która dodatkowo sprzyja produkcji serotoniny, neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za kontrolę samopoczucia i nastroju. Pomocne jest również spożywanie pokarmów bogatych w tryptofan, który znajduje się w drobiu, łososiu, jajach, produktach sojowych, nasionach i orzechach, szpinaku czy mleku i serze.

Kakao – zdrowy i smaczny cud natury
Kakao – zdrowy i smaczny cud natury

Jeśli potrzebujesz ułożyć dietę wspomagającą produkcję endorfin, powinieneś skorzystać z pomocy dietetyka. Wykwalifikowany dietetyk przygotuje jadłospis dostosowany do indywidualnych potrzeb, dbając o jego urozmaicenie i zbilansowanie.

Endorfiny podnoszą również opalanie, słuchanie ulubionej muzyki i wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych (takich jak joga).

Konsekwencje niedoboru endorfin

Eksperci od dawna potwierdzają, że endorfiny pozytywnie wpływają na samopoczucie człowieka, jednak temat ten wciąż jest przedmiotem wielu badań.

Medytacja – znajdź harmonię ze sobą
Medytacja – znajdź harmonię ze sobą

Jeśli chodzi o brak endorfin, to niektórzy lekarze uważają, że zbyt niski ich poziom w organizmie może powodować dolegliwości bólowe, w tym chroniczne bóle głowy czy depresję. Jak dotąd nie ma badań, które jednoznacznie wskazywałyby na taką zależność, jednak warto wziąć to pod uwagę planując dietę lub rozważając rozpoczęcie aktywności fizycznej.

1
Zawartość Dzielić